Ş
Şahtere (şahterec) :
Şahteregiller familyasından; çok parçalı
yapraklı, küçük, düzensiz, beyazımtırak veya
pembe renkli çiçekleri olan otsu bir bitki
cinsidir. 50 kadar türü vardır. En önemlisi
tıbbi şahtere yurdumuzda yetişir. Tıbbi
şahtere yol kenarlarında rastlanan 20-60 cm
boyunda bir yıllık otsu bir bitkidid.
Yaprakları mavimsi-yeşil; çiçekleri mor
renklidir. Bitkinin içeriğinde tanen, şeker,
fumarin ve fumar asidi vardır.
Faydası : Kanı temizler. Vücudu
terleterek zararlı maddelerin atılmasını
sağlar. Damar sertliğinde faydalıdır. Mide
ağrısı ve mayasılda da şikayetleri giderir.
Şakayık (ayıgülü) :
Düğünçiçeğigiller familyasından; otsu veya
gövdesi odunlaşmış, çok yıllık bir bitki
cinsidir. Birçok çeşidi vardır. Tıbbi
şakayık; Mayıs-Haziran aylarında pembe veya
kırmızı renkli çiçekler açan, 70 cm kadar
boyunda, çok yıllık otsu bir bitkidir.
Yaprakları derin parçalıdır. Kökünde; uçucu
yağ, nişasta, şekerler, peanol ve peregrinin
adlı bir alkoloid vardır. Ev ilaçlarında
kökleri kullanılır.
Faydası : Boğmaca ve öksürükte
şikayetleri giderir. Sara da faydalıdır.
Sinirleri yatıştırır. Nikris ve kramplarda
da faydalıdır.
Şalgam (brassica napus) :
Turpgiller familyasından; toprak altında
şişkin bir yumru yapan, topaç biçiminde etli
ve tatlı yumrumsu, iki yıllık bir bitkidir.
Yaprakları parçalı ve tüylü, çiçekleri
sarıdır. Yurdumuzda kökü basık ve yuvarlak
olanlar makbüldür. İçeriğinde B vitamini ve
madeni maddeler vardır.
Faydası : İdrar söktürür.
Romatizma ve nikriste faydalıdır. Mafsal
şişliklerini indirir, şikayetleri giderir.
Böbrek kumu ve taşının düşürülmesine
yardımcı olur. Apse, dolama, kan çıbanı ve
donmalarda kullanılır. Ergenlik sivilcesi ve
egzama gibi cilt hastalıklarında faydalıdır.
Göğsü yumuşatır. Akciğerleri ve bronşları
temizler, vücuda rahatlık verir. Boğaz
iltihaplarını giderir. Nekahat devresini
kısaltır. Kabızlığı giderir. Vücudun
hastalıklara karşı direncini arttırır. Şeker
hastalarının susuzluğunu giderir.
Şebboy (matthiola) :
Turpgiller familyasından; güzel kokulu,
kırmızı, açık sarı veya mor çiçekleri olan
çok yıllık bir bitkidir.
Faydası : İdrar söktürür.
Kabızlığı giderir.
Şeftali (prunus persica) :
Gülgiller familyasından; ılıman bölgelerde
yetişen bir ağaç ve meyvesidir. A
provitamini bakımından zengindir.
Faydası : Çiçekleri kabızlığı
giderir ve bağırsak solucanlarını düşürür.
Meyvesi hazmı kolaylaştırır. İdrar yollarını
temizler. Bol miktarda idrar söktürür.
Kabızlığı giderir. Susuzluğu giderir. Ve
vücuda serinlik verir. Basur memelerinden
doğan şikayetleri giderir. Safra kesesi ve
böbrekler için faydalıdır.
Şerbetçiotu (mayaotu) :
Kendirgiller familyasından; yurdumuzda da
yetişen tırmanıcı gövdeli, çok yıllık bir
otsu bitkidir. Gövde ince ve serttir.
Yaprakları uzun saplıdır. Kullanılan
kısımları dişi çiçek durumları, çiçekler
üzerinde bulunan salgı tüyleri ve köküdür.
Çiçeklerin terkibinde uçucu yağ, acı
maddeler, reçineler, tanen gibi maddeler
vardır.
Faydası : Vücudu kuvvetlendirir.
Sinirleri yatıştırır. Uyku verir. Şehveti
azaltır. İdrar söktürür. Kanı temizler.
İştah açar. Mide ağrılarını giderir.
Romatizma ve böbrek taşlarının sebep olduğu
şikayetleri giderir. Aybaşı kanamalarının
düzenli olmasını sağlar. Bira imalinde
kullanılır.
Şeytanteresi (hıthıt) :
İran, Suriye, Afganistan ve Horasan
dağlarında yetişen şeytanotu adlı bitkinin
köküne yapılan kesiklerden akan koyu bir
maddedir. Sarı esmer renkli, yumuşak balmumu
kıvamında reçineli zamktır.
Faydası : Bağırsak gazlarını
giderir. Hazmı kolaylaştırır. Bağırsak
solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur.
Balgam söktürür. İsteri ve sinir
hastalıklarında yatıştırıcı olarak
kullanılır.
Şimşir (buxus sempervirens)
: Şimşirgiller familyasından; her zaman
yeşil çalı veya ağaç halinde odunsu bir
bitki cinsidir. Yurdumuzda yetişen adi
şimşir; çoğunlukla sık dallı bir çalı, bazen
10 metreye kadar boy salan bir ağaçtır.
Çiçekleri yeşilimsi sarıdır. Yaprakları ve
dallarının kabuğunda; alkoloidler, uçucu
yağ, reçineli bileşikler ve tanen vardır.
Faydası : Kanı temizler. Terletir,
ateş düşürür ve vücudu rahatlatır. Hafif
derecede müshildir. Karaciğer
hastalıklarında kullanılır.
