D
DOMATES : Patlicangillerden bir çesit bitkidir. Ürünü
için yetistirilir. Vatani Meksika ve Peru'dur. Yabani türünün meyveleri
yuvarlak ve kiraz kadar küçüktür. Domatesin içeriginde lycopin denilen bir
madde bulunur.
B , C vitamileri
bakimindan zengindir. Gövde ve yapraklarinda solanin denilen zehirli bir
alkoloid bulunur.
Faydasi : Bol idrar söktürür.
Vücutta biriken zehirli maddelerin atilmasini ve kanin durulmasini
saglar, damar sertligini giderir. Romatizma ve nikriste faydalidir.
Safra ve böbrek taslarinin düsürülmesine yardimci olur. Üremiyi düsürür.
Hazmi kolaylastirir. Kabizligi giderir. Mide ve bagirsaklarin düzenli
bir sekilde çalismasini saglar. Cilde tazelik ve pembelik verir. Isiligi
ve mayasili giderir. Nasirlarin sökülmesine yardimci olur. Çibanlarin
olgunlasmasini saglar. Ari sokmasinda ve yaniklarin tedavisinde
faydalanilir. Kansere karsi korur. Midesi zayif olanlar, böbrek ve
mesanelerinde iltihap olanlar, suyunu içmelidirler.
DUT : Beyaz dut yapraklari idrar
söktürür. Vücutta biriken suyu bosaltir. Aç karnina yenen beyaz dut bagirsak
solucanlarini söktürür.
Dalakotu (kurtluca)
: Eğreltiotugillerden; sıcak
bölgelere yetişen bir bitkidir.
Güzel kokulu, pembe çiçekleri
vardır. Yapraklarının üstü
parlak, altı donuk yeşil kadife
rengindedir. Tadı acıdır.
Faydası : Ateşi
düşürür, vücuda kuvvet verir.
Dizanteri ve ishali keser. Nefes
almayı kolaylaştırır. Öksürüğü
keser. Karaciğer ve mide
hastalıklarının iyileşmesine
yardım eder.
Damkoruğu
(kulakotu) :
Damkoruğugillerden ılık
iklimlerde yetişen bir bitkidir.
Çiçekleri kırmızıdır. Yaprakları
etli ve çiçeklerin dibindedir.
Haziran - Ağustos ayları içinde
toplanır. Çoğu zaman taze halde
kullanılır.
Faydası : Basur
memelerini giderir. Nasırları
söker.
Darı (akdarı) :
Buğdaygillerden, kuraklığa
dayanıklı bir bitkidir.
Tohumları besin olarak
kullanılır.
Faydası : Darı unundan
yapılan yiyecekler, zihin
yorgunluğunu giderir. Sinirleri
kuvvetlendirir. Hamilelere de
faydası vardır.
Defne (laurus
nobilis) : Defnegillerden
yaprakları güzel kokulu ve yaz
kış yeşil olan ağaçtır. Boyu 2
metre kadardır. Akdeniz
kıyılarında yetişir. Meyveleri
yuvarlaktır. Rengi
siyahımtıraktır. Yapraklarından
yeşil renkli bir yağ çıkarılır.
Faydası : Terletir,
ateşi düşürür, vücuda rahatlık
verir. İdrar ve adet söktürür.
İştah açar, Hazmı kolaylaştırır.
Sinir ağrılarını (nevralji)
dindirir. Yağı bazı merhemlerle
karıştırılır. Baharat olarak da
kullanılır. Hamileler
kullanmamalıdırlar.
Demirhindi
(tamarin) : Baklagillerdn
bir çeşit ağaçtır. Boyu 25 metre
kadardır. Meyvesinden şerbet
yapılır. Sıcak ülkelerde
yetişir. Çiçekleri sarı kırmızı
salkımlar halindedir. Meyvesi
koyu kırmızımtırak, büyük ve
tohumludur. Meyvesinin mayhoş
lezzetli, macuna benzeyen öz
kısmı kullanılır. İçeriğinde
ekşi maddeler, nişasta ve şeker
vardır.
Faydası : Susuzluğu
giderir. Vücuda rahatlık ve
serinlik verir. 20 gramı müshil
tesiri gösterir. Bağırsakları
temizler. Soğuk içilir.
Denizkadayıfı
(carrageen) : Esmer su
yosunlarından bir çeşit deniz
bitkisidir.
Faydası : Solunum ve
hazım sistemi nezlelerini
giderir. Vücudu besleyici olarak
da kullanılır.
Denizsaçı (mousse
de corse) : Deniz
kayalarında bulunur. Kuru iken
saç gibi ince, esmer, birbirine
girmiş liflerdir. Deniz
bitkileri gibi kokar. Tadı
tuzludur.
Faydası : Bağırsak
solucanlarını düşürür.
Denizüzümü (ephedra
campylopoda) : Yurdumuzun
hemen hemen her yerinde yetişen
her zaman yeşil, uzun ömürlü,
çalı görünümünde bir bitkidir.
Gövdesi incedir. Yaprakları,
gövde üzerine karşılıklı, çapraz
şekilde dizilmiştir. İçeriğinde
"efedrin alkoloid"
bulunur. 35 kadar türü vardır.
Faydası : Astım
hastalığının şikayetlerini
giderir. Terletir. Ateş düşürür.
Romatizma ağrılarını dindirir.
Dereotu (tereotu)
: Maydanozgillerden iplik
biçiminde yaprakları olan güzel
kokulu bir bitkidir. Sonbahar
aylarında toplanıp, kurutulur.
Faydası : Mide ve
bağırsak gazlarını söktürür.
Hazmı kolaylaştırır, midenin
gereği gibi çalışmasını sağlar.
Hıçkırık ve hava yutmayı önler.
Sinir zafiyetini giderir. Uyku
verir. Aybaşı kanamalarının
kolay olmasını sağlar. Anne
sütünü artırır. İştah açar. Ağız
kokusunu giderir. Çocuklardaki
gaz ağrılarını giderir.
Yemeklere ve salatalara tat
vermek için konur. Hamileler
kullanmamalıdır.
Devedikeni
(chardon) :
Bileşikgillerden; tarlalarda
yetişen 1 metre kadar boyunda
bir bitkidir. İnce ve
çengellidir. Yaşken güzel
kokuludur. Kuruyunca bu koku
kaybolur.
Faydası : Ateşi
düşürür, terletir ve vücuda
rahatlık verir.
Devetabanı
(phlodentron) :
Bileşikgillerden geniş yapraklı,
her türlü toprakta yetişebilen
bir bitkidir. Çiçekleri,
yapraklarından önce açar, altın
sarısı rengindedir. Hekimlikte
çiçekleri ve yaprakları
kullanılır. Çiçekleri Nisan'da,
yaprakları ise, Haziran ve
Temmuz aylarında toplanıp,
kurutulur.
Faydası : İdrar
söktürür. Ağrıları dindirir.
Sinirleri yatıştırır ve vücuda
kuvvet verir. Astım, nefes
darlığı, bronşit ve soğuk
algınlığında şikayetleri
geçirir. Göğsü yumuşatır,
öksürüğü keser. Nezle ve ciğer
iltihabında da kullanılır.
Yaraların iyileşmesinde ve
çıbanların olgunlaşmasına
yardımcı olur.
Devekulağı (büyük
dulavratotu) :
Bileşikgillerden bir çeşit
bitkidir. Yaprakları enli ve
yeşildir. Altları sincabi
renktedir. Kökü kalındır.
Çiçeklerinde ince, uzun
dikenleri vardır. Kökleri
toplanır, ince ince dilimlenip,
kurutulur. Acıdır. Yaprakları da
gölgelik bir yerde kurutulur.
Faydası :
İdraryollarında biriken kum ve
taşların dökülmesine yardımcı
olur. Kanı temizler. Terletir,
vücuda biriken zararlı
maddelerin atılmasını sağlar.
Romatizma ve nikrisin
şikayetlerini giderir. Vücuda
rahatlık verir.
Dişbudak ağacı
(fraxinus excelsior) :
Zeytingillerden sert keresteli
bir ağaçtır. Boyu 30 metre
kadardır. Yaprakları 9-13
parçalı bir dantela
görünümündedir. İlkbahar ve yaz
aylarında kabuğu ve yaprakları
toplanıp kurutulur.
Faydası : Ateşi
düşürür, vücuda kuvvet verir.
Anne sütünü artırır. Romatizma
ve nikris ağrılarını keser.
Kabızlığı giderir. (kabuğu ise
kabızlık yapar, ishali keser)
idrar söktürüp, vücutta biriken
zararlı maddelerin atılmasını
sağlar. Mobilyacılıkta da
kullanılır.
Dolama otu
(paronychia serpilifolia) :
Karanfilgiller familyasından
yeşil ve beyaz renkte küçük
çiçekleri bulunan bir çeşit
bitkidir. Yaprakları
beyazımtırak yeşildir. Kökü
kullanılır.
Faydası : Dolama ve
çıbanların tedavisinde
kullanılır.
Domates (solanum
lycopersium) :
Patlıcangillerden bir çeşit
bitkidir. Ürünü için
yetiştirilir. Vatanı Meksika ve
Peru'dur. Yabani türünün
meyveleri yuvarlak ve kiraz
kadar küçüktür. Domatesin
içeriğinde lycopin denilen bir
madde bulunur. A, B, C
vitamileri bakımından zengindir.
Gövde ve yapraklarında solanin
denilen zehirli bir alkoloid
bulunur.
Faydası : Bol idrar
söktürür. Vücutta biriken
zehirli maddelerin atılmasını ve
kanın durulmasını sağlar, damar
sertliğini giderir. Romatizma ve
nikriste faydalıdır. Safra ve
böbrek taşlarının düşürülmesine
yardımcı olur. Üremiyi düşürür.
Hazmı kolaylaştırır. Kabızlığı
giderir. Mide ve bağırsakların
düzenli bir şekilde çalışmasını
sağlar. Cilde tazelik ve
pembelik verir. İsiliği ve
mayasılı giderir. Nasırların
sökülmesine yardımcı olur.
Çıbanların olgunlaşmasını
sağlar. Arı sokmasında ve
yanıkların tedavisinde
faydalanılır. Kansere karşı
korur. Midesi zayıf olanlar,
böbrek ve mesanelerinde iltihap
olanlar, suyunu içmelidirler.
Dulaptalotu (daphne
mezereum) :
Dulaptalotugillerin örnek bir
bitkisi olan bir ağaçcıktır.
Yüksek yerlerde yetişir.
Çiçekleri güzel kokuludur.
Meyveleri kırmızımtıraktır.
Yaprakçıkları ise, açık
yeşildir. Kabukları kullanılır.
Faydası : Zona
tedavisinde faydalıdır.
Dulavrat otu
(pıtrak) : Bileşikgillerden;
yol kenarlarında ve seyrek
koruluklarda yetişen bir
bitkidir. 1-1,5 metre
boyundadır. Kökü ve yaprakları
kullanılır.
Faydası :
Yapraklarından yapılan ilaçlar,
romatizma ve nikris ağrılarını
giderir. Mide iltihaplarını
iyileştirir. Kökünden yapılan
ilaçlar ise, deri iltihapları ve
egzamanın tedavisinde ve
karaciğer hastalıklarında
kullanılır.
Dut (morus) :
Dutgillerden yapraklarıyla ipek
böceği beslenen bir ağaçtır.
Meyveleri, Beyaz ve kara olur.
Karadut ekşidir. Dutusaresi
çıkartılır. Hekimlikte şurubu,
meyveleri, ve yaprakları
kullanılır.
Faydası : Beyaz dut
yaprakları idrar söktürür.
Vücutta biriken suyu boşaltır.
Aç karnına yenen beyaz dut,
Bağırsak solucanlarının
düşürülmesini sağlar. Mide ve
bağırsakların düzenli
çalışmasını sağlar.
Karadut şurubu pamukçuk hariç
diğer ağız ve bademcik
iltihaplarını giderir.
Duvar sarmaşığı (ivy)
: Sarmaşıkgiller familyasından;
uzun ömürlü, 50 metre kadar
boyunda, her zaman yapraklı,
tırmanıcı bir bitkidir.
Yaprakları tüysüz ve serttir.
Üst yüzeyleri koyu, alt
yüzeyleri ise açık yeşil
renktedir. Meyvesi, siyahımsı
mor renktedir. İçeriğinde "hederin"
vardır. Zehirlidir. Ev
ilaçlarında kullanılmamalıdır.
Faydası : Kabızlığı
giderir. Kusturur ve aybaşı kanı
söktürür. Haricen kullanılacak
olursa, yaraları tedavi eder.
Düğün çiçeği (girit
lalesi) :
Düğünçiçeğigillerden; 30-60 cm.
boyunda, uzun ömürlü bir
bitkidir. Kökleri ipliksidir.
Nisan - Haziran aylarında çiçek
açar. Zehirlidir. Yaprakları çok
küçüktür ve üç parçalıdır.
Hekimlikte nadiren kullanılır.
Faydası : Basur
memelerinin şikayetlerini
giderir.
