|
|
Ç
ÇAKAL ERIGI
:
Bir çesit eriktir. Agaci bodurdur. Çiçekleri beyazdir ve yapraklarindan önce
çikar. Meyvesi yuvarlak ve yesil ve tadi buruktur. Çiçekleri; Mart ve Nisan
aylarinda toplanip, kurutulur.
Faydasi : Ishali keser, mide ve
bagirsaklarin düzenli çalismasini saglar. Atesli hastalarin kalbini
kuvvetlendirir. Terletir ve vücutta biriken zehirli maddelerin
atilmasini saglar. Bogaz ve bademcik iltihaplarini giderir. Anne sütünü
artirir.
ÇAMAGACI : Birçok çesidi olan bir
agaçtir. Kozalaklari ilk yil kapalidir. Ikinci yil açilip, kurur ve agacin
dibine düser. Ilaç yapiminda; tomurcugu, palamutu, kozalagi, filizleri ve
çirasi kullanilir.
Faydasi : Balgam söktürür. Müzmin
öksürügü keser. Kolay dogum yapmayi saglar.
ÇAM FISTIGI : Bronsit, verem, akciger
hastaliklarinin çabuk iyilesmesine yardimci olur. Ruhi çöküntüyü giderir.
Kalp hastaliklarinda da faydalidir.
ÇAY : Binlerce yillik bir bitki
olan çayin yapraklari güzellesmek içinde kullaniliyor. Yagli bir cildiniz
varsa, çaydan bir tonik olarak faydalanabilirsiniz. Gözleriniz sisse iki
soguk çay posetini göz kapaklarinizin üstünde bekletin. Saçlarinizin
eskisinden daha parlak görünmesini istiyorsaniz, sampuandan sonra çayla
durulayin. Farki göreceksiniz.
ÇILEK :
Gülgillerden saplari sürüngen,
çiçekleri beyaz bir bitkidir. Yemisi pembe renkli olup, kokuludur.
Faydasi : Vücudu kuvvetlendirir.
Hasta olmayi önler. Idrar söktürür ve karinda biriken suyu bosaltir.
Böbrek ve mesane hastaliklarinin iyilesmesine yardimci olur. Mide ve
bagirsak tembelligini giderir. Sinirleri kuvvetlendirir. Yüksek
tansiyonu ve kolesterolü düsürür. Bagirsak kurtlarini döker. Safra
ifrazatini arttirir ve safra taslarinin dökülmesine yardimci olur.
Karaciger kifayetsizligini ve sisligini giderir. Atesi düsürür. D is
etlerini güçlendiriyor, dislerdeki tartari önlüyor, agiz kokularini ve
bogaz agrilarini gideriyor. Cilde tazelik ve güzellik verir. Damar
sertligi, mafsal iltihabi, romatizma ve nikriste de faydalidir. Seker
hastalari da yiyebilir. Midesi zayif olanlar suyunu içmelidir.
ÇÖREKOTU : Istah açar. Vücuda kuvvet
ve dinçlik verir. Hazmi kolaylastirir. Mide ve bagirsak gazlarini söker.
Koklanacak olursa bas agrisini keser.
Çadırkuşağı (çadıruşağı) :
Maydanozgillerden; özsuyu hekimlikte
kullanılan bir bitkidir. Böceklerin,
gövdesine açtığı, deliklerden özsuyu sızar.
Zamk gibi yapışkan olan bu maddeyle yakı
yapılır.
Faydası : Kan ve lenf damarlarını
genişletir. Ağrıları dindirir. Müzmin ve
mikrobik hastalıkların tedavisinde
kullanılır.
Çakaleriği (prunus spinosa)
: Bir çeşit eriktir. Ağacı bodurdur.
Çiçekleri beyazdır ve yapraklarından önce
çıkar. Meyvesi yuvarlak ve yeşildir. Tadı
buruktur. Çiçekleri; Mart ve Nisan aylarında
toplanıp, kurutulur.
Faydası : İshali keser, mide ve
bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar.
Ateşli hastaların kalbini kuvvetlendirir.
Terletir ve vücutta biriken zehirli
maddelerin atılmasını sağlar. Boğaz ve
bademcik iltihaplarını giderir. Anne sütünü
artırır.
Çamağacı (pinus) : Birçok
çeşidi olan bir ağaçtır. Kozalakları ilk yıl
kapalıdır. İkinci yıl açılıp, kurur ve
ağacın dibine düşer. İlaç yapımında;
tomurcuğu, palamutu, kozalağı, filizleri ve
çırası kullanılır.
Faydası : Balgam söktürür. Müzmin
öksürüğü keser. Kolay doğum yapmayı sağlar.
Çamfıstığı (pinus pinea) :
Çam kozalaklarının içinden çıkarılır.
Kuvvetli bir besindir. Günde 2 çorba kaşığı
kadar yaklaşık 25 gram'dan fazla
yenilmemelidir.
Faydası : Bronşit, verem, akciğer
hastalıklarının çabuk iyileşmesine yardımcı
olur. Cinsel istekleri artırır, ruhi
çöküntüyü giderir. Kalp hastalıklarında da
faydalıdır.
Çarkıfelek (fırıldakçiçeği)
: Çarkıfelekgillerden; çiçekleri tekerlek
biçiminde, sarmaştığı için duvar kenarlarına
ve kameriyelere ekilen bir çeşit süs
bitkisidir. Hekimlikte yapraklarının üst
kısımları kullanılır.
Faydası : Çarpıntıyı keser. Yüksek
tansiyonu düşürür. Spazmları çözer. Uyku
verir.
Çavdarmahmuzu (claviceps
purpurea) : Çavdar ve ona benzeyen
bitkilerin çiçeklerinde üreyen parazit bir
mantarın kışı geçirmek üzere aldığı
mukavemet şeklidir. 10-35 milimetre
uzunluğunda, 2-5 milimete genişliğindedir.
Dışı siyahımsı-mor; içi pempemsi veya
morumsu beyaz renktedir. Tadı yoktur. İçinde
ergotin denilen zehirli bir madde vardır. Ev
ilaçlarında kullanılmamalıdır.
Faydası : Damarları daraltıcı
özelliğinden ötürü hekimlikte kullanılır.
Çay (transtraemiaceae) :
Çaygillerden bir ağaçcıktır. Yapraklarında
tanen, legumin, esans ve teofilin vardır.
Tesirli maddesi, teindir. Çay yaprakları
fermantasyondan sonra kavrulursa siyah, önce
kavrulursa yeşil çay elde edilir.
Faydası : Aşırı miktarda olmamak
şartıyla içilecek olursa bedeni ve zihni
yorgunluğu giderir. Sinirleri uyarır. Mide
tembelliğini giderir. İdrar söktürür. İshal
ve dizanteriyi keser. Damar kireçlenmesini
önler. Damar sertliği, kalp yetersizliği,
kan kanseri, guatr, nefrit, kolera ve
bağırsak hastalıkarında koruyucu ve tedavi
edicidir.
Haddinden fazla içilecek olursa çarpıntı,
göğüs anjini, sinir bozukluğu, baş ağrısı,
sıkıntı, mide bulantısı, el titremesi ve
uykusuzluğa sebep verir. Şişmanlar, kalp,
sinir, mide ve karaciğer hastaları,
romatizma ve nikristen şikayet edenler,
böbreklerinde kum veya taş olanlar, kabızlık
ve yüksek tansiyondan yakınanlar, üremi veya
albüminüri olanlar mümkün olduğu kadar az
çay içmelidirler.
Çemen (çimen) : Baklagiller
familyasından sarımsı beyaz çiçekli 20-40
santimetre boyunda, bir yıllık, otsu bir
bitkidir. Tohumlarında, müsilaj, uçucu ve
sabit yağ, trigonellin vardır.
Faydası : Balgam söktürür. Göğsü
yumuşatır. Vücuda rahatlık verir. Şehvet
artırır.
Çıbanotu (Veronica officinalis) :
Germenlerin yaşadığı bölgeleri ele geçiren
Romalılar, topraklarına çok bağlı bu
insanlardan, en çok değer verdikleri şifalı
bitkiler olarak, çıbanotunu tanımışlar. O
zamanlar ona, tüm hastalıkların ilacı
deniyordu. Yavşanotu diye de anılan
çıbanotu, kuru toprağı sever. Ormanlarda,
ağaçların kesilmiş olduğu yerlerde, çitlerin
diplerinde, hendeklerde, yol ve orman
kıyılarında yetişir. Toprağın üstünde yatan
tüylü ve sürüngen sapındaki, kenarları dişli
yaprakları gümüş gibi parlar. Başını yukarı
doğru kaldırmış olan çiçek başağındaki
çiçekler, açık mavi-menekşe rengidir.
Yapraklar, dokunulduğunda, saptan kolayca
ayrılırlar. Çiçeklenme zamanı Mayıstan
Ağustos’ a kadardır. Üstünde çiçeklerin
açmış olduğu, sap bölümü toplanır. En etkili
olan bitkiler, orman kıyılarında ve meşe
ağaçlarının altında yetişenleridir.
Faydası : Bu geleneksel bitki, kan
temizleyici olarak çok aranır ve taze
ısırgan otu yaprakları ile birlikte
kullanıldığında, kronik egzamaları
iyileştirir. Rahatsız edici yaşlılık
kaşıntılarında, çıbanotu hararetle önerilir.
Zayıf ve duyarlı kişiler, sindirimi de
uyaran bitkiyi, hafif bir mide ilacı olarak
rahatlıkla kullanabilirler. Mide de sümüksel
salgı birikimi ve bağırsak rahatsızlıkları
da onunla tedavi edilebilir. Şu konuyu
önemle belirtmek isteriz ki, ruhsal
sürmenajlardan kaynaklanan sinirlilik
halleri tedavisinde bitki olağanüstü
iyileştirici güçlere sahiptir. Kereviz kökü
ile karıştırılarak alındığında, sinir
yorgunluklarını ve melankoliyi ortadan
kaldırır. Hatta, mesane kumu, romatizma ve
gut ile ilgili organ ağrılarını da, çıbanotu
büyük bir başarıyla tedavi edebilir. Kuru
bronşiyal nezlelerde de aynı biçimde gerçek
mucizeler yaratır. Göğüs hastalıklarına
karşı kullanılan çay için yapılan bitki
harmanı ise, ciğerotu, öksürükotu
yaprakları, dar yapraklı sinirli ot ve
çıbanotundan eşit oranda harmanlanarak
hazırlanır. Bu çay, bal ile veya haşlama
suyunda eritilmiş nöbet şekeri ile
tatlandırılabilir. Çiçeklenme zamanında da,
kronik deri hastalıklarında ve her şeyden
önce egzamada önerilen, taze bitki özsuyu
hazırlanabilir. Bu sudan günde yarım tatlı
kaşığı alınır. Çıbanotunun, iltihaplı ve zor
iyileşen yaraları iyileştirmedeki başarısı,
eski bitki kitaplarında da önemle öne
çıkarılır. Onu, özellikle baldır kemiği
üstündeki inatçı yaralar için de öneririm.
Yaralar, önce, bitkinin kaynama suyuyla
iyice yıkanıp temizlenir. Daha sonra, gece
için, taze demlenmiş çaya batırılmış bir
kompres yaranın üstüne uygulanır ve yara
sıcak kalacak biçimde örtülüdür. Romatizma
ve gut hastası olanlar da, kendileri kolayca
hazırlayabilecekleri, etkili çıbanotu
tentürünü denemelidirler. Bu tentür dıştan
friksiyonlarla (ovarak sürme), içten ise
günde 15 damla, biraz suyla inceltilerek
kullanılır.
Çıfıtotu (kokarsedefotu) :
Sedefotugillerden, çayırlarda ve hendek
kenarlarında yetişen zehirli bir bitkidir.
Yaprakları geniş, çiçekleri küçük ve sarı
renklidir. Çiçekleri dallarının dışına
çıkmış demetler şeklindedir. Keskin bir
kokusu vardır. Acıdır. Kullanırken, tavsiye
edilen dozu aşmamak gerekir.
Faydası : Kalp çarpıntılarını
giderir. Mide ağrılarını dindirir.
Zeytinyağı ile kavrulduktan sonra çıbanların
üstüne konulacak olursa, olgunlaştırır.
Çınarağacı (platanus) :
Çınargiller familyasından; 30 metreye kadar
boy salan, gövdesi kalın, uzun ömürlü, koyu
gövdeli bir ağaçtır. Hekimlikte kozalakları
ve yaprakları kullanılır. Birçok çeşidi
vardır.
Faydası : Kadınlarda görülen beyaz
akıntıyı keser. Diş ve vücut ağrılarını
dindirir. Saç kepeklerini giderir.
Çiğdem (mahmurçiçeği) :
Zambakgiller familyasından türlü renklerde
çiçekler açan zehirli bir kır bitkisidir.
Çiçekleri Ağustos-Eylül aylarında açar.
Rengi sincabidir. Hekimlikte soğan kısmı,
çiçekleri ve tohumu kullanılır. Etkili
maddesi "colcihine alkoloidi"dir. Birçok
çeşidi vardır.
Faydası : İdrar söktürür.
Kabızlığı giderir. Tavsiye edilen dozdan
fazla kullanılmamalıdır.
Çilek (kocayemiş) :
Gülgillerden sapları sürüngen, çiçekleri
beyaz bir bitkidir. Yemişi pembe renkli
olup, kokuludur. Birçok çeşidi vardır.
Faydası : Vücudu kuvvetlendirir.
Hasta olmayı önler. İdrar söktürür ve
karında biriken suyu boşaltır. Böbrek ve
mesane hastalıklarının iyileşmesine yardımcı
olur. Mide ve bağırsak tembelliğini giderir.
Sinirleri kuvvetlendirir. Yüksek tansiyonu
düşürür. Bağırsak kurtlarını döker. Safra
ifrazatını arttırır ve safra taşlarının
dökülmesine yardımcı olur. Karaciğer
kifayetsizliğini ve şişliğini giderir. Ateşi
düşürür. Dişdibi taşlarını eritir. Cilde
tazelik ve güzellik verir. Damar sertliği,
mafsal iltihabı, romatizma, ve nikriste de
faydalıdır. Şeker hastaları da yiyebilir.
Midesi zayıf olanlar suyunu içmelidir.
Alerji yapabilir.
Çirişotu (sarızambak) :
Zambakgillerden, beyaz çiçekli bir bitkidir.
Kökündeki yumrulardan çiriş yapılır. Nisan -
Temmuz aylarında çiçek açar.
Faydası : Kadınlarda görülen beyaz
akıntıyı keser. Memeli basuru tedavi eder.
Mafsal ağrılarını dindirir. İdrar ve adet
kanı söktürür. Saçkıran tedavisinde de
kullanılır.
Çitlembik (celtis) :
Karaağaçgiller familyasından; 70 kadar türü
olan bir çeşit sakız ağacının meyvesidir.
Çitlembik ağacının meyveleri mercimekten az
büyük ve buruk fıstık tadındadır. Hekimlikte
meyvesi, yaprakları, tohumları ve sakızı
kullanılır.
Faydası : Ayak terlemelerini
keser. Yaraları tedavi eder. Böbrek
kumlarının dökülmesine yardımcı olur. Mide
ağrılarını dindirir. Öksürüğü keser.
Çitsarmaşığı (convolvulus
sepium) : Uzun ömürlü, 1-5 metre boyunda
sarılıcı bir süs bitkisidir. Haziran - eylül
aylarında çiçek açar. Kökü, oldukça uzundur.
Yaprakları gövde üzerinde sarılmış
vaziyettedir. Hekimlikte kök ve yaprakları
kullanılır. 30 kadar türü vardır.
Faydası : Kabızlığı giderir.
Çivitağacı (indigo) :
Baklagiller familyasından; 1,5 metre kadar
boyunda, bodur ağaç veya ağaçcıktır. Afrika,
Asya, Amerika ve Avusturalya'da yetişir.
Çiçekleri pembe ve beyazdır.
Faydası : Yapraklarından çivit
çıkarılır.
Çivitotu (lsatis tinctoria)
: Turpgiller familyasından 1 metre kadar
boyunda, çok yıllık otsu bir bitkidir.
Önasya ve Avrupa'da kireçli ve taşlı
topraklarda yetişir. Çiçekleri sarıdır.
Faydası : Çivit mavisi renginde
boya elde edilir.
Çobançantası (çobankesesi)
: Turpgillerden, bir çeşit yaban bitkisidir.
Meyveleri, torbaya benzer. Yaprakları rozet
şeklinde olup, demet görünümündedir.
Çiçekleri beyazdır. Yaz aylarında toplanıp,
kurutulur.
Faydası : Böbrek kum ve taşlarının
düşürülmesine yardımcı olur. Ağrıları
giderip, vücuda rahatlık verir. Burun
kanamalarını durdurur.
Çoban düdüğü (meyhaneciotu)
: Lohusagillerden, nemli yerlerde yetişen,
uzun ve yeşil yapraklı bir bitkidir. Sapları
sivri, kısa ve parlaktır. Çiçekleri de çana
benzer. Hekimlikte kökü kullanılır.
Faydası : Kabızlığı giderir.
Çoban püskülü (ilex auifolium)
: Çobanpüskülügillerden; hekimlikte
yaprakları kullanılan bir bitkidir. 300
kadar türü vardır.
Faydası : Ateşi düşürür, terletir
ve vücuda rahatlık verir.
Çöp-i çini (smilax) : Çinde
ve Hindistan'da yetişen Smilax China adlı
bitkinin köklerinden ve dışkabuklarından
ayrılmış risomudur.
Faydası : Ateşi düşürür, terletir
ve vücuda rahatlık verir.
Çöpleme (boynuzotu) :
Düğünçiçeğigillerden bir çeşit bitkidir.
Birçok çeşidi vardır. Akçöpleme denilen
çeşidi; uzun yapraklı, geniş ve güzel
çiçekli zehirli bir bitkidir. Boyu 1-1,5
metre kadardır. İçeriğinde A ve B
vitaminleri vardır. Hekimlikte, kökü
kullanılır.
Faydası : Ağrıları dindirir.
Yüksek tansiyonu düşürür. Ev ilaçlarında
kullanılırken, tavsiye edilen dozu aşmamak
gerekir.
Çörekotu (siyah susam) :
Düğünçiçeğigillerden; susam iriliğinde siyah
tohumları olan bir çeşit bitkidir. Güzel
kokuludur. Hamurişlerine çeşni vermek için
kullanılır. Yurdumuzda 12 türü vardır.
Faydası : İştah açar. Vücuda
kuvvet ve dinçlik verir. Hazmı
kolaylaştırır. Mide ve bağırsak gazlarını
söker. Koklanacak olursa; baş ağrısını
keser. Nezle ve sara hastalığında tütsü
yapılır. Suyu ile sivilcelere pansuman
yapılır.
Çöven (sabunotu) : Kökü ve
dalları, suyu sabun katılmış gibi köpüren,
kir temizleyici bir bitkidir. Helvacılıkta,
ağdayı ağartmak için de kullanılır. Kökü,
büyük ve kalındır. Dışı, hafif
kırmızımtıraktır. Çiçekleri; pembe, beyaz
olup, salkım şeklindedir. Köklerin
dövülmesinden çöven elde edilir.
Faydası : İdrar söktürür.
Terletir, ateşi düşürür. Vücuda rahatlık
verir. Kusturur ve balgam söktürür. Cilt
hastalıklarında da faydalanılır. Temizleyici
olarak da kullanılır.
Çuhaçiçeği (baharçiçeği) :
Çuhaçiçeğigillerden; sık çiçek açan bir süs
bitkisidir. Kökü kırmızı; yaprakları
sarıdır. Çiçekleri ise; koyu sarı renkte
olup, çuha gibi kıvrıktır.
Faydası : İdrar ve balgam
söktürür. Vücuda rahatlık verir. Sinirleri
yatıştırır. Rahat uyku sağlar. Yarımbaş
ağrılarını dindirir.
Çürdükotu (çördekotu) :
Dallı, budaklı, yaprakları sivri ve ayva
biçiminde bir çeşit bitkidir. Çiçekleri mavi
renkte olup, dikenlidir. Çiçeklerinin tozu;
sarı veya sarımsıdır. Tadı acıdır.
Faydası : İdrar söktürür.
Hazımsızlık ve mide zafiyetini giderir.
Kulunç ağrılarını keser. Zayıf çocukların
gelişmesine yardımcı olur. | |
